Het tikken uit het binnenste van de kluisdeur klonk steeds sneller en luider, als de hartslag van een gevaarlijk dier dat wakker werd. Bep zag een dun rood digitaal schermpje op lichten achter het beschermglaasje van het elektronische paneel. De cijfers telden genadeloos af: 02:59... 02:58... 02:57...
'Iedereen naar buiten! Nu!' schreeuwde De Witt tegen zijn overgebleven agenten. 'Thermiet ontbrand op drieduizend graden Celsius! Het smelt door beton en staal heen! Als dit ontploft, stort de hele kelder in!'
'Nee!' roep Bep, die weigerde een stap achteruit te zetten. Ze klemde haar handen tegen het koude staal van de deur. 'Al het werk van mijn vader... alle bewijzen van de verzetsfamilies... het kan niet binnen drie minuten in rook opgaan! Er moet een manier zijn om het te stoppen!'
'De meester-code, Bep!' zei De Witt paniekerig, terwijl hij haar bij haar schouder pakte om haar mee te trekken naar de trap. 'Uw vader heeft mij verteld dat er een zescijferige meester-code is om de thermiet-beveiliging te omzeilen! Maar hij heeft die code nooit aan mij gegeven! Hij zei dat de code besloten lag in de herinnering die u het meest dierbaar was!'
'Een herinnering?' herhaalde Bep. De cijfers op de timer gleden snel voorbij: 02:15... 02:14...
'Denk na, Bep!' smeekte De Witt. 'Een datum? Een geboortedag? Een getal dat hij altijd herhaalde?'
Bep sloot haar ogen midden in de verlichte, rode kelder. Ze negeerde het schreeuwende geluid van de timer en het paniekerige geroep van de agenten die de trap op vluchtten. Ze dwong haar gedachten terug te gaan naar haar jeugd in het oude huis in Ubbergen.
Ze dacht aan de lange winteravonden. Haar vader zat in zijn luie stoel bij de open haard, terwijl Bep en haar zus op het tapijt speelden. Haar vader sprak zelden over zijn werk, maar elke avond voordat ze naar bed gingen, herhaalde hij altijd dezelfde vreemde zin terwijl hij het zakhorloge op zijn nachtkastje opwond.
‘Onthoud goed, Bepje,’ hoorde ze zijn zware, rustige stem in haar herinnering zeggen. ‘De tijd staat stil op het moment dat de vrijheid werd gekocht. Zes cijfers, zes slagen van de klok.’
'Zes slagen van de klok...' fluisterde Bep.
Ze opende haar ogen. De timer stond op 01:12... 01:11...
'De datum van de bevrijding van Arnhem?' vroeg De Witt haastig. '17 september 1944? 170944?'
'Nee,' zei Bep beslist. 'Dat is de officiële geschiedenis. Mijn vader dacht niet in officiële data. Hij dacht aan de nacht dat zijn verzetsgroep de documenten en het goud veiligstelde. De nacht van 10 september 1944. Om tien minuten over negen.'
'10 september... tien over negen...' mompelde De Witt. 'Hoe vertaal je dat in zes cijfers?'
Bep stapte naar het toetsenbord van het elektronische paneel. Haar vingers zweefden over de verlichte knoppen.
10 september = 10 (dag) 09 (maand).
Tien minuten over negen 's avonds = 21 (uur) 10 (minuten)? Of 09 10?
De timer gaf 00:35 aan. De muren van de kluis begonnen heet aan te voelen. Een lichte rookwolk van smeltend plastic steeg op uit het bedieningspaneel.
'Bep! We moeten weg! Het is te laat!' schreeuwde De Witt, terwijl hij haar bij de arm trok.
'Laat me los!' snauwde Bep.
Ze keek naar de penning met nummer 209 die ze in haar hand hield. 209... 20 uur en 9 minuten? Nee! 109 en 209!
109 = 10 september.
209 = 20 september!
De operatie duurde tien dagen! Van 10 september tot 20 september!
Bep tikte met een bliksemse snelheid de cijfers in: 10 - 09 - 20.
BEEP!
Het scherm knipperde groen, maar de timer bleef steken op 00:08... 00:07...
'Er ontbreken nog twee cijfers!' schreeuwde De Witt.
Bep dacht aan het sleuteltje om haar nek. Het nummer op het sleuteltje was niet 209, maar... er stond een klein merkteken achter. Een '44'. Het jaar!
Ze voerde de laatste twee cijfers in: 44.
De volledige code op het scherm luidde: 100944.
00:02...
00:01...
KLIK-KLACK-BOEM!
Het schreeuwende gepiep van de timer stopte abrupt. De rode zwaailichten in de kelder doofden en werden vervangen door een helder, wit oplichtend spoor langs de randen van de kluisdeur. De hitte rond het paneel nam onmiddellijk af.
Een diep, hydraulisch gezucht klonk vanuit het binnenste van de muur. De zware, stalen kluisdeur 209 gleed langzaam en geluidloos vijf centimeter naar voren en zwaaide toen traag open.
De Witt liet zich met een diepe zucht van verlichting tegen de bakstenen muur zakken. Hij wreef over zijn voorhoofd dat doordrenkt was van het zweet. 'U heeft het gedaan... Bep. Mijn God, u heeft het gedaan.'
Bep bleef roerloos voor de geopende kluisdeur staan. Het licht van de kelder scheen de kluis binnen.
Binnenin lag geen goud opgestapeld zoals in een bank. De ruimte was strak en georganiseerd. Aan de linkerzijde stonden stalen stellingen met honderden dikke, leren ordners—de bewijzen van de verduisteringen en het chantage-materiaal van de collaboratie. En aan de rechterzijde stonden twaalf houten kisten met het stempel van de Nederlandse Nederlandsche Bank uit 1940.
Maar midden in de kamer, op een klein glazen tafeltje, lag een enkele, onafgesloten envelop met Beps naam erop geschreven.
Met trillende benen stapte Bep de kluis binnen. Ze pakte de envelop op en haalde er een handgeschreven brief uit.
‘Lieve Bep,’ las ze, terwijl de tranen nu definitief over haar wangen stromen. ‘Als je deze brief leest, betekent het dat de schaduwen uit mijn verleden jou eindelijk hebben losgelaten. Ik heb mijn leven lang geleefd met het gewicht van geheimen die niet van mij waren. Ik heb de wereld laten geloven dat ik een kille, zwijgzame man was, zelfs tegen jou en je zus. Vergeef me daarvoor. Alles wat ik deed, deed ik om te zorgen dat jij op een dag in een wereld zou leven waarin de waarheid niet meer verborgen hoeft te worden. De erfenis in deze kamer is niet van mij, en niet van jou. Het is van de geschiedenis. Maar de keuze wat er mee gebeurt... is nu aan jou. Met al mijn liefde, je vader.’
Bep klemde de brief tegen haar borst. Ze voelde een diepe, intense rust over zich heen neerdalen die ze in vierenzestig jaar nog nooit had gevoeld. De raadsels waren opgelost. De leugens waren voorbij.
Maar toen ze het papier weer in de envelop wilde steken, voelde ze dat er nog een klein, hard voorwerp onderin de envelop zat.
Ze schudde de envelop leeg boven haar hand.
In haar palm viel een klein, zilveren sleuteltje met een rond gegraveerd plaatje. Op het plaatje stond geen getal van drie cijfers. Er stond een adres op:
Rue de la Paix 14, Parijs.
Bep staarde naar het zilveren sleuteltje, en De Witt, die achter haar was komen staan, boog zich voorover met een frons op zijn gezicht.
'Parijs?' fluisterde De Witt. 'Hendrik is toch nooit in Frankrijk geweest?'
