"Niet bewegen," grauwde de man met de strak geschoren kop. Zijn stem was ijskoud, zijn ogen strak gericht op onze hoofden. Hij stapte uit de schacht de kelder in, zijn pistool stil en meedogenloos op ons gericht. "Stap weg van die deur. Nu."
Leo en ik deden langzaam een stap achteruit, onze handen omhoog.
"Mevrouw Van den Berg is buiten door de politie gearresteerd," zei ik, probeerend tijd te winnen. "Het is voorbij. Als je nu schiet, kom je hier nooit meer levend uit!"
De man liet een koud lachje horen. "Denk je dat ik om Helena geef? Ik werk niet voor haar. Ik werk voor het Brusselse syndicaat. Helena was slechts ons hulpmiddel om deze kluis te vinden."
Mijn maag krimp ineen. De Russische mafia... de misdaadorganisatie waar Helena in 1962 mee in zee was gegaan. Ze hadden al die jaren gewacht tot de kluis geopend zou worden!
"Trek die deur open," beval de man, terwijl hij het pistool op Leo’s voorhoofd richtte. "Doe het, of de oude man sterft als eerste."
Leo keek me aan. Zijn ogen straalden geen angst uit, maar een vreemde, kalme vastberadenheid. Hij knikte zachtjes naar mij.
Samen grepen we de zvare koperen hendel van de kluisdeur en trokken hem met al onze kracht naar buiten. De massieve stalen deur zwaaide geluidloos open en onthulde de binnenkant van de kluis.
De kelderruimte erachter was klein en geflankeerd door koperen vakjes. In het midden van de ruimte, op een eenvoudig houten tafeltje, stonden twee dingen:
Een zware, houten kist bedekt met een dikke laag stof, en een groot, met leer gebonden boek.
De ogen van de man glommen van hebzucht toen hij de kist zag. "De diamanten..." fluisterde hij. Hij stapte voorbij ons, zijn aandacht voor een kort seconde afgeleid door de rijkdom die binnen zijn handbereik lag.
Dat was de kans waar Leo op had gewacht.
Ondanks zijn hoge leeftijd en zijn zwakke lichaam, reageerde Leo met een ongelooflijke snelheid. Hij greep een zware stalen archiefsteun die tegen de muur leunde en sloeg met volle kracht tegen de pols van de man.
KTSJ!
Het pistool vloog uit de hand van de man en kletterde over de stenen vloer, diep de donkere kluis in.
"Vervloekte oude gek!" schreeuwde de man woedend. Hij keerde zich om en haalde ruw uit met zijn vuist. De klap raakte Leo vol op zijn kaak. Leo vloog achterover en smakte zwaar tegen de houten kluisdeur.
"Leo!" schreeuwde ik.
De man keerde zich naar mij om, zijn gezicht vertrokken van woede. Hij dook op me af en greep me bij mijn keel. Zijn vingers knepen mijn luchtpijp dicht als een bankschroef. Mijn zicht begon zwart te worden, mijn longen schreeuwden om zuurstof. Ik sloeg wild om me heen, maar zijn greep was onwrikbaar.
Terwijl ik wanhopig naar lucht zocht, gleden mijn vingers over de rand van de kluisdeur. Mijn hand raakte een van de twee zilveren chronografen die nog steeds in de sparingen van de deur geklikt zaten.
Met mijn laatste krachten greep ik het horloge van mijn opa vast, trok het uit de sparing en sloeg het met al mijn macht in het gezicht van de man.
Het zilveren uurwerk raakte hem precies op zijn slaap.
De man liet een kreet van pijn horen, liet mijn keel los en stapte wankelend achteruit. Ik aarzelde geen seconde, haalde uit met mijn voet en trapte hem met volle kracht tegen zijn borstkas.
De man verloor zijn evenwicht, struikelde achterover en viel de donkere kluisruimte in.
Leo, die overeind was gekrabbeld vanaf de vloer, greep meteen de zware kluisdeur. "Jonas! Duw!"
Samen gooiden we ons volle gewicht tegen de massieve kluisdeur. De deur zwaaide dicht met een harde, luchtdichte THUD.
CLACK!
Leo haalde het tweede horloge uit de sparing, waardoor het mechanische slot automatisch in de vergrendeling schoot. De man zat opgesloten in de luchtdichte kluis van Paul Van den Berg.
Het was stil. De kelder vulde zich met het geluid van onze zware, raspende ademhaling.
Ik zeef neer tegen de muur, mijn hand op mijn keel geduwd, naar adem snappend. "Is hij... opgesloten?"
"Hij komt er zonder de twee horloges en de code nooit meer uit," zei Leo hijgend, terwijl hij me overeind hielp. "De politie zal hem eruit moeten snijden."
Ik keek naar de kluisdeur, en vervolgens naar het grote, met leer gebonden boek dat Leo vlak vóór het sluiten van de deur van het tafeltje had weten te grijpen.
Het was het originele kasboek van Paul Van den Berg.
Leo sloeg het boek open met trillende vingers. Op de eerste pagina's stonden nauwkeurige handgeschreven aantekeningen, data en bedragen van illegale diamanttransacties die Helena in 1962 had uitgevoerd. En op de laatste pagina van het eerste hoofdstuk lag een vergeeld, officieel document gedateerd op 13 november 1962 — de dag vóór de moord.
Het was het testament van Paul Van den Berg.
Mijn ogen gleden over de handgeschreven regels van de oude horlogemaker.
Ik, Paul Van den Berg, schenk de helft van mijn eigendommen en mijn beschermde uurwerkontwerpen aan mijn trouwe leerling en surrogaatzoon, Piet Jansen... uit dankbaarheid dat hij mijn zoon Leo heeft gered van de kwade invloeden van mijn dochter Helena.
Tranen schoten in mijn ogen.
Mijn opa Piet... hij was geen dief. Hij was geen vluchteling uit schuld. Hij was de rechtmatige erfgenaam van het meesterwerk van Paul Van den Berg. Hij had zijn hele leven in de schaduw geleefd, niet om zichzelf te beschermen, maar om het geheim en het leven van Leo veilig te stellen.
"Hij heeft de eer van onze familie gered," fluisterde ik, terwij de emoties over me heen spoelden.
Leo legde zijn trillende hand op de mijne. "Piet was de eerlijkste man die ik ooit heb gekend, Jonas. Het wordt tijd dat de hele wereld dat te weten komt."
Boven ons hoorden we het geluid van zware laarzen en de stemmen van de federale politie die het archief gebouw binnendrongen.
De schaduwen van het verleden begonnen eindelijk op te lossen.
---
