Het kraken van de schuurdeur werd luider. Met elke harde stoot van buitenaf vlogen de houtsplinters me om de oren. De grendel hield het niet lang meer. Angstsweet brak me uit op mijn voorhoofd, maar een diep, oeroud overlevingsmechanisme nam het over. Ik was 71 jaar oud, maar op dit moment voelde ik een adrenalinegolf die me de kracht van een jonge vrouw gaf.
Mijn ogen bleven gefixeerd op de bloedrode rozenstengel die langzaam onder de losse vloerplanken vandaan schoof. Het was alsof een onzichtbare hand de bloem als een aanwijzer gebruikte.
Ik bedacht me geen seconde. Ik liet het eikenhouten kistje voorzichtig in de diepe zak van mijn wollen vest glijden en rende naar de hoek van de schuur. Met mijn nagels, die bijna afbraken in het harde hout, greep ik de Rand van de losse vloerplank vast. Met een luide grunttrek ik de plank omhoog.
Onder de plank lag geen zand of steen, maar een donker, steil trappetje dat diep de grond in leidde. Een muffe, vochtige lucht van oude aarde, verroest metaal en gedroogde bloemen steeg op uit het gat.
BAM!
De bovenste scharnier van de schuurdeur begaf het met een harde knal. Een grote, donkere gedaante probeerde zich door de opening te wringen. Ik zag de glinstering van een zwaar metalen gereedschap in zijn hand.
"Snel, Mien! Zonder twijfel!" klonk de hese stem van Henk plotseling van ergens diep uit het gat onder de vloer.
Zonder nog een seconde na te denken, liet ik me op mijn knieën zakken en klom achterwaarts de steile houten trap af. De treden kraakten gevaarlijk onder mijn gewicht, maar ze hielden stand. Zodra mijn hoofd onder het vloerniveau was, reikte ik omhoog en trok de zware houten plank over me heen terug op zijn plek.
Boven mij hoorde ik de schuurdeur met een enorme klap definitief bezwijken. Zware laarzen stampen over de houten vloer van de schuur, recht boven mijn hoofd.
"Ze is weg! Waar is dat mens gebleven?" snauwde een ruwe stem.
"Ze kan niet ver zijn! Zoek naar een luik of een geheime opening! De baas wil dat dossier vóór de ochtend hebben!" antwoordde een tweede stem.
Ik hield mijn adem in, mijn rug strak tegen de vochtige stenen muur van de ondergrondse gang gedrukt. Het was pikdonker. Ik durfde het lampje van mijn sleutelbos niet aan te steken, bang dat het licht door de kier van de vloerplank boven me zou piepen.
Opeens voelde ik een zachte, warme druk tegen mijn linkerhand. Een hand omvatte de mijne. Mijn hart maakte een wilde sprong van schrik, maar de greep voelde wonderbaarlijk vertrouwd. Het was een stevige, eeltige hand — precies zoals de hand van Pieter altijd had gevoeld als we 's avonds over het strand wandelden.
"Stil blijven, mijn lieve Mien," fluisterde een stem vlak naast mijn oor. Het was niet de hese stem van Henk, maar de zachte, warme stem van mijn overleden echtgenoot Pieter!
Traandruppels brandden achter mijn oogleden. "Pieter?" fluisterde ik terug, nauwelijks verstaanbaar. "Ben jij het echt? Leef je?"
"Mijn lichaam is gegaan, Mien," fluisterde de stem, doordrenkt van een diepe, melancholische liefde. "Maar mijn geest kan geen rust vinden zolang jij gevaar loopt en de waarheid begraven blijft. Volg mij. Deze gang leidt onder de straat door naar het oude raadhuis."
De warme hand trok me zachtjes mee. Ik stapte voorzichtig over de oneffen, vochtige stenen van de tunnel. Boven ons klonk het doffe gedender van de mannen die de schuur overhoop haalden, maar het geluid werd snel zwakker naarmate we dieper de gang in liepen.
Na een paar minuten lopen bleef de gedaante naast me staan. Er ontbrandde een klein, doof lichtje — niet van een lamp, maar van een zwevend, gloeiend bolletje dat een zacht goudgeel licht verspreidde.
In het licht zag ik de man die me leidde. Hij droeg de asgrijze mantel van Henk, maar toen hij zich omdraaide, zag ik het gelaat van Pieter! Het was zijn vertrouwde gezicht, met de fijne lachrimpeltjes rond zijn blauwe ogen, al zag hij er bleek en bijna transparant uit.
"Hoe is dit mogelijk?" stamelde ik, terwijl de tranen nu onophoudelijk over mijn wangen stromen. "Wie was Henk dan?"
"Henk was de gedaante die ik aannam voor de buitenwereld," legde Pieter uit. Zijn stem klonk alsof hij van heel ver kwam. "Een herinnering, een projectie van mijn wil. Nadat ze mij vergiftigden met dat langzaam werkende middel, wist ik dat ik niet lang meer te leven had. Maar ik had de documenten al verstopt. Ik wist dat de burgemeester en zijn mannen alles zouden doen om het bewijs van de corruptie en de diefstal van het oorlogsarchief te vernietigen."
"De burgemeester?" herhaalde ik geschokt. "Burgemeester Vranken? Die aardige man die op jouw begrafenis een speech hield?"
"Een wolf in schaapskleren," zei Pieter grimmig. "Hij en zijn handlangers hebben miljoenen verdiend aan het verduisteren van joods vastgoed uit de oorlog en het vervalsen van eigendomsakten. Ik kwam er per ongeluk achter toen ik als vrijwilliger in het stadsarchief werkte. Toen ze doorkregen dat ik de originele dossiers van 1944 had gekopieerd, hebben ze me uitgeschakeld."
Hij pakte mijn beide handen vast. Zijn aanraking voelde vreemd aan — tegelijkertijd ijskoud en hartverwarmend.
"Mien, het kistje dat je bij je hebt bevat niet de echte documenten. Het bevat alleen de instructies. De echte documenten liggen in de kluis onder de oude stadstoren. Maar om die kluis te openen, is er iets nodig dat alleen jij bezit."
"Wat dan?" vroeg ik verward.
Pieter keek naar mijn hals. "De zilveren locket die ik je gaf op onze twintigste trouwdag. De sleutelmechaniek in de kluis past precies op de gegraveerde achterkant van jouw medaillon."
Ik greep automatisch naar de zilveren ketting die ik al tientallen jaren onafgebroken om mijn nek droeg. Ik had nooit geweten dat het ingewikkelde motief op de achterkant een functionele sleutel was!
Plotseling klonk er een harde knal achter ons in de tunnel. Een felle lichtstraal van een zaklamp sneed door de duisternis van de gang.
"Daar zijn ze!" klonk een rauwe stem. "Ik zie een lichtschijn! Schiet op!"
Pieter keek met een blik van uiterste dringendheid naar mij. "Mien, je moet rennen! Aan het einde van deze gang is een ijzeren trap die uitkomt in de kelder van de oude kerk. Ga naar de koster, vader Thomas. Hij is de enige die je kunt vertrouwen!"
"Ik ga niet zonder jou!" schreeuwde ik, terwyl het verlies van drie jaar geleden als een mes opnieuw in mijn hart sneed.
"Ik ben al weg, mijn liefste," sprak Pieter met een melancholische glimlach. Zijn gedaante begon te vervagen, het goudgele licht werd fel. "Ik zal bij je zijn tot de laatste roos bloeit. Ren!"
Met een laatste krachtinspanning duwde zijn geest me vooruit. Ik keerde me om en rende zo hard als mijn oude benen me konden dragen door de duistere gang, terwijl de zware voetstappen van de vervolgers snel dichterbij kwamen...
