Drie jaar later.
De koele ochtendlucht van september blies door de geopende ramen van de aula van de Universiteit van Amsterdam. De zaal zat boordevol studenten, hoogleraren in zwarte toga's en trots kijkende families.
Ik zat op de tweede rij, gekleed in een strak donkerblauw pak.
"En hiermee reiken we met grote trots de Mter-titel in het Strafrecht met de hoogste lof toe aan... Lucas de Jong!" schalde de stem van de decaan door de luidsprekers.
Een luid applaus steeg op uit de zaal.
Ik stond op en liep het podium op. Midden op de eerste rij van het publiek zag ik Thomas zitten. Hij was inmiddels veertien jaar oud, een lange jongen met dezelfde slimme ogen als onze vader. Naast hem zat mevrouw Dubois, die overvaarde van trots met een grote bos bloemen op haar schoot, en meneer Fischer, die tevreden knikte.
Ik nam het diploma in ontvangst en schudde de hand van de decaan.
"Uw scriptie over de juridische waarde van digitaal bewijsmateriaal bij huiselijk geweld en corruptie was van uitzonderlijk niveau, meneer De Jong," zei de hoogleraar. "U heeft een grote toekomst voor u in de advocatuur."
"Dank u wel," zei ik. "Ik heb goede leermeesters gehad."
Na de ceremonie stonden we buiten op de binnenplaats van de universiteit aan de Oudemanhuispoort. De zon weerkaatste op het grachtenwater.
Thomas kwam op me af en gaf me een stevige brabbelknuffel. "Gefeliciteerd, meester Lucas!"
"Dank je, kleine broer," lachte ik. "Zonder jou had ik het niet gekund."
Meneer Fischer stapte naar voren en overhandigde me een klein, plat pakketje ingepakt in glanzend papier. "Een klein cadeau van het kantoor, Lucas. Of beter gezegd... een uitnodiging."
Ik pakte het cadeau uit. Het was een koperen naambordje dat ontworpen was om op een kantoordeur te schroeven.
Op het bordje stond gegraveerd:
Advocatenkantoor Fischer & De Jong – Strafrecht & Familierecht.
Ik staarde naar het bordje. Mijn droom om advocaat te worden en mensen te beschermen die klem zaten in dezelfde situatie als waarin wij ooit zaten, was werkelijkheid geworden.
"We hebben een plek voor je gereserveerd," zei Fischer met een warme blik. "De wereld heeft meer advocaten nodig die weten hoe het voelt om aan de andere kant van de tafel te zitten."
"Ik accepteer het aanbod met heel mijn hart," zei ik ontroerd.
Die avond gaven we een klein feestje bij ons thuis. Mevrouw Dubois had gekookt, meneer Fischer bracht een goede fles wijn mee, en rechercheur Visser – die inmiddels met pensioen was maar een goede familievriend was geworden – kwam ook langs.
We zatten in de tuin rond een vuurkorf. Het was een zwoele avond.
"Weet je," zei Visser, terwijl hij aan zijn glas nipte, "ik heb in mijn dertig jaar bij de recherche honderden zaken meegemaakt. Maar de zaak van de broodtrommel is de enige die ik nooit vergeet. Het bewees dat slimheid en doorzettingsvermogen het altijd winnen van brute kracht."
"Hoe is het eigenlijk met Ronald?" vroeg mevrouw Dubois voorzichtig.
Visser schudde zijn hoofd. "Hij zit in de gevangenis van Vught. Hij heeft nooit meer om strafvermindering gevraagd. Hij leeft in een volstrekt eigen wereld. De cipiers zeggen dat hij de hele dag alleen maar naar de muur staart en luistert naar het getik van een onzichtbare klok. De gerechtigheid heeft zijn werk gedaan."
Ik keek naar het huis. Door het raam van de keuken zag ik de vitrinekast staan.
Het zachte licht van de lamp scheen op de oude blauwe plastic broodtrommel.
Hij stond daar niet langer als een symbool van angst of verlies, maar als de hoeksteen van ons nieuwe leven. Het geheim dat ooit in de trommel verborgen zat, had ons bevrijd.
Ik stond op en liep de keuken binnen. I maakte het deurtje van de vitrinekast open en raakte het harde plastic van de trommel aan.
Toen hoorde ik een geluid.
Niet het beklemmende getik van de oude keukeklok die Ronalds angst voedde.
Maar het rustige, ritmische en geruststellende tikken van het zilveren zakhorloge van mijn grootvader, dat naast de trommel lag.
Tik... tak... tik... tak...
Het was het geluid van de tijd die vooruitging. Een tijd van vrede, van rechtvaardigheid en van liefde.
Ik sloot de vitrinekast, doofde het licht in de keuken en liep terug naar buiten, naar de mensen van wie ik hield.
