Het geluid van mijn dochters stem die doordrong door het loeien van de wind en het geknetter van de oplaaiende vlammen, sneed als een mes door mijn ziel. Ilse was niet meegenomen in de zwarte auto. Ze zat opgesloten in de oude, houten schuur achter het landhuis—een valstrik die tante Rie voor haar had opgezet voordat ze het pand ontvluchtte.
"Ilse!" gilde ik, terwijl ik alle voorzichtigheid overboord gooide en naar het bijgebouw rende.
"Mevrouw van Leeuwen, stop! Het is te gevaarlijk!" schreeuwde inspecteur De Jong achter me aan. Hij probeerde me bij mijn jas te grijpen, maar ik rukte me los met een kracht die ik niet van jezelf kende. De adrenaline gierde door mijn lijf; de gedachte dat ik mijn kind zou verliezen zoals mijn moeder ooit haar kind verloor, maakte me blind voor elk gevaar.
Het houten schuurtje stond al voor de helft in lichterlaaie. De hitte die er vanaf straalde was zo intens dat de regen op mijn gezicht verdampte nog voordat het mijn huid raakte. Dikke, verstikkende rook rolde onder de dakrand vandaan en vulde de nachtelijke lucht met de geur van verbrand hout en oude chemische stoffen.
De zware eikenhouten deur van de schuur was van buitenaf geblokkeerd met een roestige ijzeren staaf die door de deurklinken was gestoken.
"Ilse! Hoor je me?!" schreeuwde ik, terwijl ik me tegen de hete deur wierp en met mijn handen aan de ijzeren staaf trok. Het metaal was al gloeiend heet en sneed in mijn palmen, maar ik negeerde de brandende pijn.
"Mam?! Mam, ik zit hier!" klonk Ilse's stem, schor en hoestend van de rook, van achter het dikke hout. "De deur zit dicht! Ik kan er niet uit! De zolder stort zo in!"
"Ik ga je eruit halen, schat! Blijf laag bij de grond!" roep ik terug.
Inspecteur De Jong was intussen bij me gesteld, vergezeld door een agent die een zware brandblusser uit de politieauto had gehaald. "Aan de kant, mevrouw!" snauwde De Jong. Hij pakte een dikke tak die op het erf lag en gebruikte die als hefboom om de verhitte ijzeren staaf tussen de klinken vandaan te wrikken.
Met een luid gekraak en een vonkenregen schoot de staaf los. De Jong trapte de deur met volle kracht open. Een golvende muur van zwarte rook en hitte sloeg ons tegemoet.
"Ilse!" schreeuwde ik opnieuw, terwijl ik mijn sjaal voor mijn mond trok en de brandende ruimte binnen stapte.
Het vuur had de houten draagbalken van het dak al aangetast. In de hoek van de schuur, vastgebonden aan een zware werkbank met dikke tyraps, zat Ilse. Haar gezicht was zwart van het roet en haar ogen stonden wijd van angst. Naast haar stonden verschillende oude kunststof vaten die waren omgevallen—de bron van de chemische rook.
"Mam, pas op!" hoestte Ilse hevig. "Het vuur bereikt zo de oude oplosmiddelen!"
De Jong trok een zakmes uit zijn zak en snelde naar Ilse toe. Met een paar snelle haal sneed hij de kunststof banden door waarmee haar polsen en enkels aan de werkbank geankerd waren. Op het moment dat Ilse loskwam, kraakte het dak boven onze hoofden gevaarlijk luid. Een brandende balk brak af en stortte met een regen van gloeiende kolen neer op de plek waar ze net nog had gezeten.
"Eruit! Nu!" brulde De Jong.
Hij greep Ilse onder haar armen, terwijl ik haar hand stevig vastpakte. Samen struikelden we de brandende schuur uit, net op het moment dat het complete dak met een deafened knal in elkaar stortte. Een gigantische vonkenregen vloog de nachtelijke lucht in, precies op het moment dat de brandweerwagens met loeiende sirenes het erf op kwamen rijden.
We zakten samen in het natte gras van de tuin. Ik sloeg mijn armen om mijn dochter heen en hield haar vast alsof ze elk moment weer kon verdwijnen. We hoestten allebei hevig, onze longen brandend van de rook, maar ze was in leven.
"Het spijt me zo, mam," snikte Ilse, terwijl ze haar gezicht in mijn natte regenjas verborg. "Het spijt me zo erg... Ik wilde je beschermen. Ik wilde niet dat jij deze vreselijke dingen zou moeten ontdekken."
"Stil maar, lieverd. Je bent veilig," fluisterde ik, terwijl de tranen over mijn roetvlekkerige wangen stromen. "Maar hoe... hoe wist jij van dat boek? Hoe ben je hier terechtgekomen?"
Ilse richtte zich langzaam op. Ze keek me aan met ogen waarin niet alleen schrik, maar ook een diepe vastberadenheid te lezen was. "Een maand geleden vond ik op de zolder van opa en oma een oude doos met brieven. Brieven van tante Rie aan een man genaamd Victor Derksen—de eigenaar van de oude meelfabriek. Uit die brieven bleek dat tante Rie al jarenlang geld witwaste via de bakkerij. Maar wat erger was... er stond een brief in van de dag nadat Helena verdween."
Mijn adem stokte. "Wat stond er in die brief?"
"Tante Rie schreef aan Victor dat 'het probleem met Helena was opgelost', maar dat ze de pagina met het bewijs uit het receptenboek niet had kunnen vernietigen omdat oma het boek onder haar kussen bewaarde," legde Ilse uit, terwijl haar stem trilde van emotie. "Ik begreep het eerst niet. Totdat ik het receptenboek vorige week bij jou op de plank zag staan en zag dat er een verdikking in het achterkaft zat."
"En toen heb je het meegenomen," vulde ik aan.
"Ik wilde het onderzoeken zonder jou onnodig bang te maken," knikte Ilse. "Ik vond het zwarte schriftje en de bloedige pagina. Ik begreep meteen dat tante Rie verantwoordelijk was voor Helena's dood. Ik kwam vanavond naar Doorn omdat ik dacht dat de bewijzen van de witwaspraktijken nog hier in de kelder lagen. Maar toen ik de kelder inging, stond tante Rie me op te wachten. Ze was niet alleen, mam."
Inspecteur De Jong, die naast ons was komen staan terwij de brandweerlui het vuur bestreden, boog zich naar Ilse toe. "Wie was er bij haar, juffrouw van Leeuwen?"
"Een jongere man," antwoordde Ilse gejaagd. "Rond de veertig. Tante Rie noemde hem 'Karel'. Hij was ijskoud. Hij hield me onder schot met een pistool terwijl tante Rie me vastbond in die schuur. Ze zeiden dat ze de zaak voorgoed gingen afsluiten. Karel zei dat 'het werk van zijn vader eindelijk afgemaakt moest worden'."
"Karel Derksen," zei De Jong grimachtig. "De zoon van Victor Derksen. Hij heeft de illegale praktijken van zijn vader overgenomen. We hebben hem al maanden op het oog voor georganiseerde misdaad in Utrecht, maar we misten steeds een directe link met zijn bankrekeningen."
"En die link ligt in de kluis van de bank," realiseerde ik me plotseling. Ik trok de koperen sleutel met nummer 12 uit de zak van mijn jas, die De Jong me eerder had laten vasthouden. "Tante Rie heeft deze sleutel laten vallen tijdens onze worsteling."
De Jong keek naar de sleutel in mijn hand. "Dat is onze doorbraak. Maar als Karel Derksen en uw tante doorhebben dat ze die sleutel kwijt zijn, weten ze dat hun tijd dringt. Ze zullen proberen te vluchten via de meelfabriek aan de Gracht."
"Of ze gaan proberen de kluis leeg te halen zodra de bank morgenvroeg opengaat," voegde Ilse eraan toe.
De Jong keek op zijn horloge. "Het is nu twee uur 's nachts. We hebben nog vier uur voordat de ochtendploeg van de recherche kan invallen bij de fabriek. Maar we kunnen niet wachten. Als ze merken dat de schuur is afgebrand en het slachtoffer ontkomen is, duiken ze onder."
Hij keek me strak aan. "Mevrouw van Leeuwen, u en uw dochter gaan nu met een politie-escorte naar het hoofdbureau in Utrecht. U bent daar veilig."
"Nee," zei ik vastberaden, terwijl ik opstond uit het natte gras. De schrik was verdwenen; wat overblijft was een verbrandende drang om de moordenaar van mijn zusje voorgoed achter de tralies te krijgen. "Ik ga mee naar Utrecht. Ik ken de oude meelfabriek. Mijn vader nam me er vroeger vaak mee naartoe. Ik weet dat er een ondergrondse gang loopt van de fabriek naar de gracht..."
De Jong wilde protesteerde, maar Ilse pakte zijn arm vast. "Mijn moeder heeft gelijk, inspecteur. Die fabriek is een doolhof van oude meelsilo's en kelders. Zonder iemand die de indeling kent, ontkomen ze via het water."
De inspecteur aarzelde een moment, keek naar de rokende puinhopen van de schuur en knikte toen langzaam. "Goed. But u blijft in de wagen totdat de omgeving veilig is verklaard. Is dat begrepen?"
We stapten in de onopvallende recherchewagen van De Jong. Terwijl de auto met hoge snelheid over de donkere provinciale weg richting Utrecht raasde, keek ik naar het zwarte schriftje dat op mijn schoot lag.
Maar toen ik de laatste pagina van het schrift nog eens goed bekeek onder het lampje van het autodak, viel mijn blik op iets wat ik in de haast niet had gezien. Onder de bloedvlek van Helena stond met dunne potloodlijntjes een geografische coördinaat gekrast, gevolgd door een korte, mysterieuze zinsnede:
Het meel verbergt niet alleen het geld. Het verbergt de kist.
Mijn adem stokte opnieuw. Helena lag niet begraven in de bossen van Doorn. Ze was al veertig jaar lang verborgen op de plek waar het familiebedrijf dagelijks brood van maakte.
