"Rie... wat doe je hier?" bracht ik uit, terwijl ik instinctief een stap achteruit deed tot mijn rug de koude, vochtige muur van de gang raakte.
Mijn tante antwoordde niet direct. Haar beverige hand omklemde het houten handvat van het mes zo stevig dat haar knokkels wit uitsloegen. Haar eens zo keurige, grijze haar hing in natte, piekerige strangen langs haar ingevallen gezicht. Ze zag er niet langer uit als de deftige, wat strenge tante die altijd op familieverjaardagen de thee inschonk. Ze zag eruit als een vreemde, gevaarlijke schim uit een ver verleden.
"Je had nooit naar deze plek moeten komen, Margot," fluisterde ze, met een stem die raspte als droog zand. "Je had naar me moeten luisteren op de telefoon. Sommige geheimen zijn te zwaar voor de levenden. Ze hadden samen met Helena in de grond moeten blijven."
"Waar is Ilse?!" schreeuwde ik, gedreven door een plotselinge vlaag van woede die de verlammende angst aan de kant duwde. "Wat heb je met mijn dochter gedaan, Rie?!"
Een naargeestige glimlach verscheen op haar rimpelige lippen. "Je dochter is te nieuwsgierig, net zoals haar tante veertig jaar geleden was. Ze dacht dat ze de held kon uithangen. Ze wilde de waarheid boven tafel halen om 'gerechtigheid' te zoeken. Maar gerechtigheid bestaat niet meer, Margot. Er is alleen nog overleven."
Met een verrassend snelle beweging graaide tante Rie naar de plastic bewijszak op de klaptafel. Ze wilde het receptenboek grissen en maken dat ze wegkwam. Maar zonder na te denken wierp ik me naar voren. Ik greep haar pols vast. De ontzagwekkende kracht in de arm van de tachtigjarige vrouw verraste me; we stootten tegen de klaptafel, die met een luide smak omviel. De zak met het boek rolde over de houten vloerdelen.
"Laat me los, trut!" gilde tante Rie. Ze haalde uit met het mes. De roestige punt sneed door de mouw van mijn regenjas en schampte mijn onderarm. Een snijdende pijn schoot door mijn arm, en ik liet haar pols los.
Boven ons klonk het geluid van haastige voetstappen op de houten vloer.
"Politie! Laat je wapen vallen!" galmde de stem van inspecteur De Jong vanaf de trap.
Tante Rie keek gejaagd op naar de trap, waarna haar blik naar het boek op de grond gleed. Ze wist dat ze geen tijd meer had om het op te rapen. Met een vervloeking keerde ze zich om en rende met onvoorstelbare snelheid de donkere achtertuin in, de gietende regen en de dichte bossen van Doorn tegemoet.
"Achter haar aan!" roep de inspecteur tegen zijn twee collega's, die langs mij heen naar buiten stormden. De Jong bleef bij mij staan en hielp me overeind. Hij zag het bloed op mijn mouw. "Bent u gewond?"
"Het is maar een schram," zei ik ademloos, terwijl ik de pijn negeerde en naar de grond dook om de plastic zak met het receptenboek op te pakken. "Inspecteur, ze was het! Tante Rie heeft Ilse meegenomen! We moeten haar stoppen!"
"Mijn mannen zitten achter haar aan. Ze komt het bos niet uit," zei De Jong zakelijk, hoewel er een diepe bezorgdheid in zijn blik lag.Hij pakte een zaklamp en scheen op de vloer waar tante Rie zojuist gestaan had. "Kijk daar eens."
Op de plek waar de klaptafel was omgevallen, lag een kleine, koperen sleutel met een opvallend ovaal label waartegen een nummer gedrukt stond: 12. Tante Rie moest het tijdens de worsteling hebben laten vallen.
"Dat is een sleutel van een kluis of een opslagruimte," constateerde De Jong. Hij raapte de sleutel op met een zakdoek. "Er staat een logo op van een oude bank in het centrum van Utrecht. Een bank die begin jaren negentig is overgenomen."
Mijn verstand werkte op hoogspanningssnelheid. "Tante Rie had een kluis bij die bank... Moeder vertelde me ooit dat Rie daar haar belangrijkste papieren bewaarde. Maar waarom zou ze die sleutel nu bij zich dragen?"
"Omdat ze van plan was om vlug alles te vernietigen wat haar kon linken aan deze zaak," ze De Jong.Hij keek naar het receptenboek dat ik stevig tegen mijn borst gedrukt hield. "Mevrouw van Leeuwen, we moeten weten wat er precies in dat zwarte schriftje staat. Het is de enige sleutel tot de motieven van uw tante, en wellicht de enige manier om te achterhalen waar ze uw dochter vasthoudt."
Met trillende vingers opende ik de plastic zak. Ik haalde het receptenboek eruit en trok voorzichtig het zwarte, smalle schriftje achter het losgesneden leer van het achterkaft vandaan. Het schriftje was door de tijd vergeeld en de randen waren aangevreten door vocht. Op de eerste pagina stond in het handschrift van mijn moeder: Dagboek van de Familiezaken - 1980-1984.
Ik sloeg de pagina's om. Het was geen verzameling van lekkere gerechten of baktips. Het was een nauwkeurig bijgehouden register van geheime financiële transacties en afspraken. Mijn ogen vlogen over de regels.
5 mei 1982: Rie heeft opnieuw geld ontvreemd uit de kas van de bakkerij. Het gaat om tienduizenden gulden. Ze beweert dat het voor investeerders is, maar ik weet dat ze wordt geprest.
12 april 1984: De leverancier van de bloem eist betaling. Rie gebruikt ons familiebedrijf als dekmantel voor illegale handel in verdovende middelen. Als de politie erachter komt, zijn we alles kwijt.
En toen kwam de laatste pagina van het schriftje, geschreven door Helena, slechts enkele dagen voor haar verdwijning:
2 juli 1984: Ik heb ontdekt wat Rie van plan is. Ze wil het buitenhuis in Doorn gebruiken voor een ontmoeting met haar schuldeisers. Ze gaat hen vergiftigen tijdens een besloten diner met een aftreksel van dodelijke nachtschade uit de tuin. Ze wil de schuld op vader schuiven door het gif in zijn geheime receptenmengkamer te verstoppen. Ik kan dit niet laten gebeuren. Ik ga de bewijzen ophalen uit de kelder in Doorn. Als ze me probeert tegen te houden, ga ik naar de politie.
Ik voelde de grond onder mijn voeten wegzakken. Veertig jaar lang had ik gedacht dat mijn zusje zomaar was weggelopen of het slachtoffer was geworden van een willekeurige vreemdeling. Maar de waarheid was duizend maal wreder. Helena was vermoord door haar eigen tante om te voorkomen dat een duister netwerk van verraad en misdaad aan het licht zou komen.
"Mijn god..." fluisterde ik, terwijl de tranen eindelijk over mijn wangen stromen. "Tante Rie heeft Helena gedood... en mijn moeder heeft het al die tijd geweten. Ze heeft het schriftje verstopt in het receptenboek om het geheim mee te nemen in haar graf."
"Maar dat verklaart nog steeds niet waar Ilse nu is," zei De Jong indringend. "Waarom zou uw dochter dit schriftje zojuist uit uw huis hebben meegenomen?"
Op dat moment ging de portofoon van inspecteur De Jong met een harde piep af. Een krakende stem van een van de agenten in het bos klonk door de luidspreker: "Inspecteur! We hebben het spoor van de verdachte bij de hoofdweg verloren. Ze is ingestapt in een zwarte auto die op haar zat te wachten. Maar we hebben op het bospad wel een spoor gevonden... Een mobiele telefoon van het merk iPhone, behorend aan het slachtoffer Ilse van Leeuwen!"
De Jong keek me ernstig aan. "Er is een SMS ingekomen op die telefoon vlak voordat ze hem verloor. Wilt u dat ik hem voorlees?"
"Ja... alsjeblieft," bracht ik er zachtjes uit.
De Jong las het scherm af met een strak gezicht: "Mam, als je dit leest, ga dan niet naar Doorn. Tante Rie is niet alleen. Ze werkt nog steeds samen met de zoon van de oude leverancier. Ze hebben me door. Ze brengen me naar de oude meelfabriek aan de Gracht..."
De zinnen bleven in de lucht hangen als een dodelijk vonnis. De oude meelfabriek aan de Utrechtse gracht—de plek waar onze familiebakkerij veertig jaar geleden haar grondstoffen vandaan haalde.
"We gaan naar Utrecht," zei De Jong vastberaden.
Maar toen we naar buiten stapten, hoorden we in de verte het geluid van een naderende helikopter en de sirenes van meerdere hulpdiensten. Een felle lichtstraal vanuit de lucht scheen plotseling op het landhuis. En door de intercom van de helikopter schalde een stem: "Attentie politie op de grond! Er is een brand gesignaleerd in het bijgebouw van het pand aan de Dorpsstraat! Er bevindt zich mogelijk nog een persoon binnen!"
Ik keek met afgrijzen naar het kleine schuurtje achter in de tuin. Dichte, zwarte rookwolken sloegen uit de gebroken raampjes, en vuurtongen vreten zich razendsnel door het droge houtwerk heen. En vanuit het schuurtje klonk een dof, wanhopig geschreeuw.
Het was de stem van Ilse.
