Het schot weergalmde door het dal als een donderslag, maar de kogel trof mij niet. Het was Hendrik die ter aarde stortte. De kogel van een van Daans mannen had hem in de schouder getroffen. Hij viel met een doffe klap op de roestige rails, een luidruchtige kreun van pijn ontsnapte aan zijn lippen.
"Niet schieten, idioot!" briesde Daan tegen de schutter, zijn stem doordrenkt van pure woede. Zijn elitaire beheersing was in één klap verdwenen. Hij stormde naar de rand van het talud en keek wanhopig naar het kolkende, zwarte water van de beek waar de sleutel zojuist in was verdwenen.
"Zoek hem!" schreeuwde hij tegen twee van zijn mannen. "Duik erin! Die sleutel mág niet verloren gaan!"
De mannen keken elkaar twijfelachtig aan – het water was ijskoud en stroomde wild door de overvloedige regenval van de afgelopen week – maar ze durfden het bevel van hun werkgever niet te negeren. Ze glipten van de drassige helling af en begonnen door de modderige oever te zoeken.
Daan keerde zich langzaam om naar mij. Zijn gezicht was rood aangeopen, zijn ogen spuwden vuur. Hij zette grote stappen in mijn richting en greep me bij de revers van mijn jas. De kracht waarmee hij me vasthield was beestachtig, totaal niet passend bij de beschaafde zoon die ik kende.
"Waarom doe je dit, mam?!" briesde hij vlak voor mijn gezicht. Ik kon de geur van zijn dure aftershave mengen met de scherpe lucht van adrenaline en angst. "Weet je wel wat je gedaan hebt?! Die sleutel was mijn enige troefkaart! Zonder die documenten gaan wíj allemaal aan de haal – ik, mijn partners, de hele organisatie!"
"Dan ga je maar," zei ik fluisterend, terplekke mijn angst negerend. Ik keek hem recht in zijn ijskoude ogen. "Dan krijg je eindelijk de straf die je verdient voor wat je papa hebt aangedaan."
Daan liet me abrupt los, alsof hij zich brandde aan mijn blik. Hij deed een stap achteruit en haalde diep adem, wrijvend over zijn voorhoofd. "Je snapt het nog steeds niet. Papa was niet het slachtoffer, mam. Hij was de architect."
Ik fronste mijn wenkbrauwen, sprakeloos.
Hendrik, die nog steeds op de grond lag te bloeden, hoestte hees en zei: "Luister... niet... naar hem..."
Daan negeerde Hendrik en wees naar mij. "Denk je echt dat een eenvoudige ambtenaar als papa een vermogen op de bank kon opbouwen om ons dit huis te laten kopen? Denk je dat mijn studiegeld uit zijn spaarboekje kwam? Papa zat al in de jaren negentig diep in het netwerk. Hij was degene die de zwarte geldstromen van de onderwereld witwaste via staatscontracten! Hij heeft mij erin getrokken toen ik achttien was!"
Mijn wereld leek voor de zoveelste keer die dag te kantelen. "Dat... dat is niet waar. Papa was een eerlijke man..."
"Papa was een lafbek!" schreeuwde Daan. "Toen de FIOD het net begon te sluiten, wilde hij zijn eigen hachje redden door míj op te offeren! Hij verzamelde die mappen in de schuur om een deal te sluiten met de officier van justitie! Hij wilde zijn eigen zoon de gevangenis in sturen om zelf zijn pensioen te redden!"
"Hij wilde de corruptie stoppen!" riep Hendrik vanaf de grond. "Hij wilde dat het ophield!"
Daan zette een stap naar Hendrik toe en gaf hem een harde trap in de ribben. Hendrik kromp ineen van de pijn. "Houd je kop, Hendrik! Jij was zijn loopjongen. Jij hielp hem de documenten te verbergen!"
Daan draaide zich weer naar mij. Zijn ademhaling werd weer rustiger, zijn gelaatstrekken verhardden zich tot steen. "Het maakt niet meer uit dat die sleutel in de beek ligt. De kluis in de bank is oud. Een mechanisch slot van de NVB Bank uit de jaren tachtig kan gekraakt worden. Maar ik heb de combinatie nodig. En papa heeft die aan jou gegeven. Ik ken hem. Hij vertrouwde niemand met cijfers, behalve jou."
Hij zette een stap naar me toe en pakte mijn pols stevig vast. "Je gaat me die combinatie geven, mam. Nu."
"Ik weet van niets," zei ik, hoewel de cijfers 31-11-44 door mijn hoofd spookten.
"Je liegt," zei Daan ijzig. Hij knikte naar een van de overgebleven gewapende mannen. "Neem de oude man mee. Als mijn moeder de bank binnenstapt en de combinatie niet typt, schiet je hem door zijn hoofd. En als ze weigert mee te werken... tja, dan zal ik haar moeten opsluiten in het huis waar papa haar al die jaren in de waan liet van een gelukkig gezin."
De mannen grepen de zwaargewonde Hendrik onder zijn oksels en sleurden hem ruw richting de terreinwagen. Hendrik keek me met een vertroebelde blik aan en fluisterde met zijn laatste krachten: "Doe het niet, Martha... laat hem niet... winnen..."
Daan duwde me niet hardhandig, maar dwingend richting de auto. "Instappen, mam. We gaan een bezoek brengen aan het verleden."
Terwijl de zware deuren van de terreinwagen dichtsloegen en de motor brullend aansloeg, wist ik dat de tijd drastisch drong. Ik zat opgesloten in een rijdende gevangenis met de zoon die ik dacht te kennen, op weg naar een bankkluis die geheimen herbergde die het leven van mijn hele familie definitief zouden vernietigen. En mijn enige wapen was een denkbeeldige datum die mijn overleden echtgenoot ooit als grap had verzonnen.
