De dorre takken van het dichte struikgewas haakten in mijn kleding en haalden mijn gezicht open, maar ik voelde de pijn niet. Mijn spieren verkrampten van de inspanning en de adrenaline die door mijn bejaarde lichaam gierde. Achter mij hoorde ik doffe knallen en het kletteren van gebroken hout. Hendrik hield de mannen af, maar voor hoelang?
Na twee honderd meter dook het oude spoor op tussen de bomen. Het was een buiten gebruik gestelde goederenlijn die vroeger de lokale papierfabriek verbond met het hoofdnetwerk. De roestige rails lagen half begraven onder een dikke laag dennennaalden en mos.
Ik struikelde over een van de houten dwarsliggers en viel hard voorover. Mijn knieën smakten op het meedogenloze grint. Een scherpe pijn scheet door mijn linkerbeen, en een schreeuw ontsnapte aan mijn lippen. Ik bleef een seconde liggen, de geur van natte aarde en roest in mijn neus, terwijl de wereld voor mijn ogen tolde.
"Martha! Sta op!"
Het was de stem van Hendrik. Ik keek over mijn schouder. Hij kwam het talud op rennen, maar hij liep mank. Zijn linkerarm hing er slap bij en er sijpelde donker, bijna zwart bloed door de stof van zijn jas op de mouw. Zijn gezicht was grauw van de pijn.
"Ze... ze zijn met meer," hijgde hij toen hij bij me kwam en me met zijn goeie arm overeind trok. "Daan heeft het hele terrein afgezet. We kunnen niet naar de stad via de weg."
"Je bloedt!" riep ik uit, mijn eigen pijn vergetend toen ik het rode spoor zag dat hij achterliet.
"Dat overleef ik wel," beet hij me toe, al verraadde de trilling in zijn stem dat de wond ernstig was. "Luister naar me. De kluis in de bank... de code is niet alleen de sleutel. Er is een combinatie. Arthur heeft die in uw geheugen geplant. Denkt u na, Martha! Heeft hij u ooit een reeks getallen laten onthouden? Een datum? Een jubileum dat niet klopt?"
Mijn gedachten gingen razendsnel terug. Arthur en zijn obsessie met cijfers. Hij was een man van exacte wetenschap. Maar een combinatie?
"I-ik weet het niet," stammelde ik, terwijl ik hem hielp om over de rails te stappen. "Hij liet me altijd de verjaardag van zijn moeder herhalen... maar die verjaardag bestond niet eens! 31 november 1944. Dat zei hij altijd als grap."
"31-11-44," herhaalde Hendrik met een grimmige knik. "Dat is het. Dat moet het zijn."
Plotseling klonk er een geluid dat me deed verstijven. Niet van achteren, uit het bos, maar van verderop langs het spoor. Het snorren van een zware motor.
Uit de bocht van de spoorlijn kwam een zwarte terreinwagen gereden, die zich een weg baande over de oude dwarsliggers. De koplampen stonden op groot licht en verblindden ons volledig. De auto stopte op dertig meter afstand. De deuren vlogen open.
Drie mannen stapten uit. En uit de passagiersstoel aan de voorkant stapte een gestalte die ik uit duizenden zou herkennen.
Het was Daan.
Hij droeg een donkergrijze mantel, zijn haar was strak naar achteren gekamd. Maar het was zijn gezicht dat me de grootste schok bezorgde. Geen spoor van de angst die ik uren geleden aan de telefoon had gehoord. Zijn blik was koud, berekenend en strak. In zijn hand hield hij een strakke, lederen documentenmap.
"Mam," zei Daan. Zijn stem klonk versterkt door de stilte van het bos, helder en onbewogen. "Laat die man los. Hij hoort bij de verleden tijd."
Ik bleef staan, vastgeklemd aan de gewonde Hendrik. "Daan... wat is dit? Wat doe je hier? Waarom... waarom lieg je tegen me?"
Daan maakte een klein, vermoeid gebaar met zijn hand. "Ik lieg niet tegen je, mam. Ik bescherm je. Hendrik is een relict uit papa’s zieke fantasie. Papa was paranoia geworden aan het einde van zijn leven. Hij dacht dat iedereen achter hem aan zat."
"Hij dacht het niet alleen, Daan! Hij wist het!" schreeuwde ik, de tranen brandden nu eindelijk achter mijn ogen. "Ik heb zijn notitieboekje gelezen! Ik weet wat je met zijn medicijnen hebt gedaan! Je hebt je eigen vader gedrogeerd!"
Een kleine spier in Daans kaak spande zich aan. Voor het eerst zag ik een scheurtje in zijn onverstoorde masker. "Papa wilde alles vernietigen waar ik jaren aan had gebouwd! Hij begreep het grotere geheel niet. Hij dacht nog in termen van goed en kwaad, van de wet en de misdaad. De wereld werkt zo niet meer, mam! Ik heb een structuur opgebouwd die honderden miljoenen beschermt. En papa wilde dat allemaal laten instorten vanwege zijn hypocriete moraal!"
"Hij was je vader!" schreeuwde ik.
"En jij bent mijn moeder," antwoordde Daan koeltjes. "En daarom vraag ik je nu voor de laatste keer: geef me de sleutel. Geef me de sleutel van de kluis, en we rijden hier samen weg. Ik zorg voor je. Een mooi huis in Spanje, geen zorgen meer. Geen stilte meer. Alleen rust."
Hendrik leunde zwaar tegen me aan. Ik voelde zijn lichaam schokken. Hij bracht zijn pistool langzaam omhoog, maar zijn hand trilde te erg. Eén van Daans mannen richtte terstond zijn wapen op Hendriks hoofd.
"Als hij vuurt, is hij dood, mam," zei Daan rustig. "En jij wilt toch geen bloed aan je handen op je oude dag?"
Ik keek naar mijn zoon. De jongen die ik had gewiegd, de man die ik dacht te kennen. Op dat moment besefte ik de ijswekkende waarheid: de zoon waar ik van hield lag al jaren begraven onder een laag van schoudophalende corruptie en zucht naar macht.
Mijn hand gleed in mijn jaszak. Mijn vingers sloegen zich om de roestige sleutel.
"Je krijgt hem niet, Daan," zei ik met een stem die verrassend vast klonk.
Daans ogen werden smal. "Mam, doe niet zo dwaas..."
"Je hebt je vader kapotgemaakt," vervolgde ik, terwijl ik een stap achteruit deed richting de rand van het talud, waar een diepe ravijn met een snelstromende beek lag. "Je hebt mijn leven in een leugen veranderd. Maar ik laat je zijn nagedachtenis niet ook nog eens wissen."
Voordat Daan kon reageren, trok ik mijn hand uit mijn zak en zwaaide mijn arm met al mijn overgebleven kracht achterover. De roestige sleutel vloog met een hoge boog door de kille ochtendlucht, weg van het spoor, diep de donkere, stromende Beilervaart in.
"Nee!" schreeuwde Daan.
Een schot knalde over het spoor.
