Mijn adem stokte in mijn keel. Het licht van mijn telefoon trilde hevig in mijn gehandschoende hand, waardoor de lange schaduw van de man op de trap als een dreigend monster over de muur dansend meebeweegt. De scherpe metalen punt in zijn rechterhand glom ijskoud. Het was geen mes, zoals ik eerst dacht, maar een zwaar, ijzeren breekijzer—het gereedschap waarmee de onderkant van Hendrik’s oude eikenhouten tafel zo genadeloos was vernield.
'Wie bent u?' bracht ik er met moeite uit. Mijn stem klonk dun, alsof het breekbare glas op de keukenvloer bij de minste trilling in duizend stukken kon breken. 'Waar is Femke? Wat hebt u met mijn dochter gedaan?'
De man zette langzaam nog een trede naar beneden. Hij droeg een donkere regenjas die nat glom van de regen buiten, en zijn gezicht bleef grotendeels verborgen onder de rand van een lage pet. Alleen zijn brede, strakke kaaklijn en een diep litteken dat van zijn linkerhook naar zijn hals liep, waren zichtbaar in de flikkerende lichtbundel. Hij haalde niet wanhopig of gehaast adem; zijn houding straalde een kille, kalme autoriteit uit die mij tot op de botten deed ergeren.
'Femke was te nieuwsgierig, Astrid,' zei hij, waarbij hij mijn naam uitsprak alsof we oude bekenden waren. 'Net zoals haar vader veertig jaar geleden. Alleen had Hendrik het verstand om te zwijgen en de tafel weg te sturen. Hij begreep het gevaar. Femke wilde antwoorden. En in deze wereld kosten antwoorden meer dan een mens kan betalen.'
'Prul niet met me!' schreeuwde ik, gedreven door een plotselinge vlaag van wanhopige moederliefde die de verlammende angst voor een seconde verdreef. 'Als u haar iets hebt aangedaan, zweer ik dat de politie—'
'De politie?' onderbrak hij mij met een ijzige lach die zonder enige vreugde klinkt. 'De politie weet niet eens wat er in 1986 onder de vloer van de oude boerderij in Vorden is gebeurd, Astrid. Denk je dat ze het nu wel zouden begrijpen? Denk je dat ze geloven dat een verroest doosje uit een keukentafel het leven van drie gezinnen heeft verwoest?'
Mijn hart gaf een hevige stomp tegen mijn ribbenkast. Vorden. De oude boerderij. Hoe wist deze man waar Hendrik en ik veertig jaar geleden woonden? Dat was een deel van ons leven dat we zorgvuldig hadden begraven toen we naar Deventer verhuisden. Hendrik had de boerderij destijds voor een spottijd verkocht, gehaast en zonder duidelijke reden, vlak nadat hij de eikenhouten tafel wegbracht.
'Wat zat er in het doosje?' vroeg ik, mijn ogen krampachtig gericht op de lege, verroeste metalen kist die op het omgekeerde tafelblad lag.
De man zette nog drie treden naar beneden. Hij was nu op de overloop van de begane grond, slechts een paar meter van mij verwijderd. Ik rook het regenwater op zijn jas, vermengd met de reuk van oude tabak en de zurige lucht van verbrand papier.
'De erfenis van je man,' antwoordde hij zacht. 'De sleutel tot de kluis van de maatschap. En een dagboek dat nooit geschreven had mogen worden. Femke heeft het doosje opengemaakt, maar ze was niet slim genoeg om te begrijpen wat de cijfers betekenden. Ze is vlucht. Maar ze laat jou achter als lokaas.'
'Lokaas?' stotterde ik.
'Ze wist dat je zou komen, Astrid. Iedereen weet hoe een moeder reageert als haar kind in nood is. Ze heeft de foto naar jou gestuurd zodat jij de politie zou inschakelen, of zodat jij mij af zou leiden terwijl zij de grens oversteekt.' Hij tilde het breekijzer iets op en wees ermee naar de voordeur achter mij. 'Maar ze heeft je onderschat. Of misschien onderschat jij hoeveel Hendrik voor jou heeft verborgen.'
Plotseling klonk er buiten het geluid van een slippende auto op het natte asfalt. Felle koplampen schenen door de glazen ruiten van de voordeur en verlichtten de donkere hal met een fel, wit licht. De man op de trap versteende. Zijn ogen vernauwden zich en hij keek scherp naar het raam.
'Ze zijn sneller dan ik dacht,' mompelde hij binnensmonds.
Zonder waarschuwing graaide hij naar voren. Zijn zware hand greep mijn bovenarm met een ijzeren greep. Ik schreeuwde het uit van de pijn, maar voordat ik mezelf kon losrukken, duwde hij me met verrassend weinig moeite richting de deur die naar de kelder van de woning leidde.
'Als je wilt overleven, Astrid, hou je je mond dicht,' siste hij in mijn oor. Zijn adem was koud tegen mijn hals. 'De mensen die nu binnenkomen, zoeken niet naar documenten. Die zoeken naar getuigen.'
Hij trapte de kelderdeur open, duwde me de duisternis in en sloot de zware houten deur met een luide klik. Ik hoorde de sleutel in het slot omdraaien.
Ik viel van de eerste paar treden af en smakte hard op de koude, betonnen vloer van de kelder. Mijn zaklamp rolde uit mijn hand en bleef met de lichtstraal gericht op de verste hoek van de kelderruimte.
Toen ik mezelf overeind probeerde te heisen, pijnlijk wrijvend over mijn elleboog, zag ik wat er in die hoek lag.
In de lichtstraal van de telefoon lag een menselijke gestalte op de grond, gekneveld met zwaar tape om haar polsen en enkelgewrichten. Een prop stof bedekte haar mond, maar haar grote, angstige ogen staarden me strak aan.
Het was Femke.
Ze leefde. Maar achter haar, op de betonnen muur van de kelder, stond met verse, rode verf een enkel woord geschreven.
Een woord dat ik in veertig jaar niet meer had gehoord.
Toen ik de letters probeerde te ontcijferen, hoorde ik boven mijn hoofd het geluid van zware laarzen die de voordeur intrapten, gevolgd door een droge, harde knal die klinkt als een schot.
